Milli Şura kritik 3 dekabr sessiyasına hazırlaşır. Rüstəm İbrahimbəyov sədrlikdən gedir, yerini Cəmil Həsənliyə verir. Çox gərgin keçəcəyi söylənilir budəfəki toplantının. Moderator.az saytı bu arada Amerikada mühacirətdə olan eks-spiker Rəsul Quliyevin sessiya ilə bağlı fikirlərini öyrənmək istəyib və ona belə bir məzmunda sualla müraciət etmişik:
“Rəsul
Quliyevin gözləntiləri nədir və hansı təklifləri verərdi? Milli Şuranı
böhrandan qurtarmaq üçün hansı təxirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir?”
Buyurun, onun cavabı ilə tanış olun:
“İlk növbədə 2014-cü ildə Azərbaycan cəmiyyətində
(əlbəttə təbii fəlakətlərdən başqa) heç bir kataklizm gözlənilmir. Müəyyən
proseslərin getməsi üçün (yəni höküməti siyasətini dəyişməyə məcbur edən)
ölkənin daxilində istənilən qruplaşma, o cümlədən MŞ variantında gücün olduğunu
görmürəm. Ölkədə müəyyən dəyişikliklərin baş verməsi isə ( mən hökümətin aşağı
səviyyəli rüşvətin azaldılması siyasətini dəyişiklik hesab etmirəm) dünyada
gedəcək proseslərdən asılı olacaq. Dünyanın dəyişəcək siyasəti sözsüz ki,
Azərbaycanla əlaqədar deyil, ancaq birbaşa bu tipli ölkələrə güclü təsir
göstərəcək. Məsələn, neftin və qazın qiymətlərinin azı 30 faiz aşağı düşməsi. Belə
bir prosesin getməsi mütləq realdır. Bu qiymətlərin aşağı düşməsini super
dövlət istəyəcək, ya yox? Neftin qiymətinin aşağı düşməsi Amerika və Avropanın
siyasətini dəstəkləmədiyi bir sıra ölkələrin məsələn (RF,Venesuela, Azərbaycan)
daxilində problemlərin yaranmasına səbəb olacaq. Ancaq paralel bu gün ən böyük
importyor olan Çinin iqtisadi qüdrəti xeyli artacaq və neftin qiymətininin
düşməsindən əldə etdiyi pulu öz hərbinin inkişafına yönəldəcək. O isə öz
növbəsində Amerikanın balans saxlamaq üçün hərbi xərclərinin artması ilə
qurtaracaq. Bu gün ABŞ belə bir dilemmanın qarşısındadır. İranla əlaqələrin
inkişafından çox şey asılıdır. İran tamamilə embarqodan xilas olsa, Avropaya ən
azı 250 milyon ton ildə neft və qaz və 100 milyon ton da neft Çin və Yaponiyaya
bazarına çıxaracaq. Maya dəyəri Azərbaycan neftindən 2 , Rusiya neftindən 3
dəfə uçuz olan İran karbohidrogen xammalı sözsüz ki, neftin qiymətini aşağı
salan faktorlardandır. Niyə sualınızdan kənara çıxıb bu məsələni ortaya atdım.
Həm hökümətin ,həmdə camaatın nəzərinə çatdırmaq istəyirəm ki, müxalifətin zəif
olması rejimin təhlükəsizliyinə qarant deyil, başqa faktorlar da vardır. MŞ
üzvlərinin heç olmasa 60 faizi normal düşünə bilirsə, o iclasın gərgin keçməsinə
bir əsas görmürəm. Bu təşkilat ancaq və ancaq iki məsələni müzakirə etməlidir:
1.Seçkiləri
uduzmağın səbəblərini. Səbəb olaraq birincisini mən yazıram; Hökümətin seçki
məntəqələrində saxtakarlıq etməsi. Bu məsələnin üzərundə dayanmaq lazım deyil,
başqa səbəblərə keçmək lazımdır.
2. Növbəti
seçkilər üçün proqramın yazılması və təsdiq olunması.Çıxışlar bu tədbirlərin
konturları əsasında qurulmalıdır. Bu iki məsələ gərgin müzakirə olunmalıdır,
ola bilər 3-5 gün davm etsin,çünki bu müzakirə “quş qoymaq” xatirinə
olmamalıdır. Bu müzakirələrdən sonra artıq ümumi mənzərənin 80 faizi
formalaşdıqdan sonra bu proqramı yerinə yetirə biləcək komandanın strukturu
necə olmalıdır,idarəçilik necə qurulmalıdır , İdarəçiliyin ali orqanı və ya
işləyən nüvəsi olmalıdır, ya yox, “sədr lazımdır” ya “həmsədrlik lazımdır”
məsələləri sonradan müəyyənləşdirilməlidir. Burada süni gərginlik yaradacaq bir
problemin olduğunu görmürəm. Ancaq bu iclasın normal və konstruktiv keçməsi
iclasa sədrlik edənin iclas aparmaq təcrübəsindən çox asılıdır. Nəzərə alsaq
ki, bizdə iclasda və müzakirələrdə özünü aparmaq mədəniyyəti çox aşağı
səviyyədədir, sessiyanın Qahirə bazarına çevrilməməsi iclasın sədrindən
asılıdır. Əgər sədr 1993-cü ildən mövcud olan və bu günə qədər davam edən, “a
bəy, (yəni sədrə müraciət edir) mənə niyə söz vermirsən, özün də demokratiyadan
danışırsan” tipli təxribatçı atmacalara uysa, hamını bir təhər yola gətirmək
istəsə, MŞ qaynar yox, söyüşlər iclasına çevriləcək. İclası Cəmil müəllim
aparacaqsa gərək bunu nəzərə ala. Heç bir variantda MŞ-nın yerini
müəyyənləşdirməmiş sədarət və idarə orqanları məsələsinə baxmaq olmaz. Mənim
fikrimcə MŞ sökülməli və yenidən qurulmalıdır. Üzvlərin sayı minimuma
çatdırılmalıdır. Ağılları şübhə doğuran tərbiyəsiz adamları qəti surətdə MŞ-ya
seçmək olmaz. Hər təşkilatdan müzakirədə bir, ,maksimum iki üzv çıxış edə
bilər,bunu normaya çevirmək lazımdır. Hər bir təşkilat məsələni öz daxilində
müzakirə etməli və birinə bu qərarı çatdırmağı həvalə etməlidir. Müzakirələr
vaxtı yeni situasiyalar yaransa fasilə elan olunmalıdır və hər qrup separat
müzakirə edib sonra fikrini bildirməlidir. İclasın mən dediyim kimi
keçirilməsinə nail olunmasa, səhərə qədər fasilə elan edilməlidir və iclası
aparan yeni sədr tapılmalıdır.”
