İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Almaniyada siyasi hakimiyyətin bir daha heç vaxt tək bir mərkəzdə bu qədər cəmləşməməsinə sanki and içildi. 1871-ci ildən, yəni Prussiyadan Almaniyaya “təhvil-təslim” ediləndən bəri bu güclü dövlət hələ heç kimi qarşısından başıaşağı olmamışdı. 1871-ci ildə Alman əsaslı dövlət quruldu. I Vilhelm Almaniya İmperatoru elan edildi.
Yeni İmperiya federal quruluşa malik idi: tərkib hissəsi olan dövlətlər müstəqilliklərinin böyük bir hissəsini qoruyub saxlayır, eyni zamanda Federal Şura vasitəsilə imperiya siyasətində iştirak edirdilər.
Amma 1933-cü ildə hakimiyyəti ələ keçirən nasistlər bu federal quruluşu addım-addım ləğv etdilər. Onlar ayrı-ayrı dövlətlərin səlahiyyətlərini əllərindən alıb siyasi müstəqilliklərinə son qoydular və federal sistemi mərkəzləşdirilmiş "Fürer dövləti" ilə əvəz etdilər.
Almaniya Federativ Respublikası 1949-cu ildə quruldu.
Adından da göründüyü kimi, yeni dövlət mərkəzləşdirilmiş unitar dövlət kimi deyil, ayrı-ayrı torpaqlardan ibarət federal sistem kimi nəzərdə tutulmuşdu.
Almaniya Demokratik Respublikasında (ADR) isə vəziyyət fərqli cərəyan etdi. 1952-ci ildə federal torpaqlar faktiki olaraq ləğv edildi və onların yerinə 14 dairə yaradıldı. Yalnız 1990-cı ildə Xalq Palatası Şərqi Almaniyadakı beş federal torpağı yenidən bərpa etdi. 3 oktyabr 1990-cı ildə Almaniyanın yenidən birləşməsi ilə Federativ Respublikanın federal quruluşu bütün Almaniyaya şamil edildi.
Günümüzdə federalizm nə deməkdir?
Bu gün Almaniya 16 federal torpaqdan ibarətdir. Federal hökumət və federal torpaqlar siyasi məsuliyyətləri və səlahiyyət sahələrini bölüşürlər. Federal Şura (Bundesrat) vasitəsilə torpaq hökumətləri milli siyasətin formalaşmasında söz sahibidirlər. Təhsil, mədəniyyət və ictimai asayiş kimi mühüm sahələrdə federal torpaqlar öz qərarlarını əsasən müstəqil şəkildə qəbul edirlər. Buna görə də, təhsil sistemləri və ya polis fəaliyyəti ilə bağlı qanunvericilik kimi sahələr bir torpaqdan digərinə fərqlənə bilər.
Federal sistem hakimiyyəti bölüşdürür və müxtəlif regional maraqların siyasi prosesə daxil edilməsini təmin edir.
Bəlkə də məhz buna görədir ki, belə bir quruluş, regionları əsrlər boyu müstəqil şəkildə idarə olunmuş bir ölkə üçün olduqca uyğundur. Hətta bu gün belə bavariyalılar, saksoniyalılar, şimali almanlar özünəməxsus regional kimliklərini qoruyub saxlayırlar.
Şəfiqə Şəfa, Bizim.Media
