Qidaların dondurulması xarab olmasının qarşısını alan, qida tullantılarını azaldan və qida davamlılığını dəstəkləyən bir üsuldur.
Bizim.Media xəbər verir ki, qida uyğun şəraitdə (-18°C və aşağı temperaturda) uzun müddət təhlükəsiz şəkildə saxlanıla bilər. Lakin dondurma prosesi düzgün metodlardan istifadə edilmədikdə, həm qida dəyəri, həm də dadı itirə bilər.
Bəs qidanı qoruyarkən dondurucuda necə təhlükəsiz şəkildə saxlaya bilərik?
Dondurmadan əvvəl hazırlıq
Dondurmadan əvvəl tərəvəzləri blanşlamaq (və ya blanşlama – tərəvəzləri, meyvələri və ya digər ərzaqları qısa müddət ərzində (adətən 3-5 dəqiqə) qaynar suda buxarlamaq və ya qaynatmaq prosesidir) (90°C-100°C-də qısa müddətə blanşlamaq, sonra buzlu suya qoymaq) rəng və vitamin itkisini azaldır. Bu üsul tərəvəzin təzə görünməsini və əridildikdə daha yaxşı teksturaya sahib olmasını təmin edir.
Meyvələri yumaq və qurutmaq, toxumları və qabıqlarını çıxarmaq kifayətdir.
Ət, toyuq və balıq məhsullarını porsiyalarla saxlamaq həm ərimə müddətini qısaldır, həm də israfçılığın qarşısını alır.
İsti bişmiş yeməklər əvvəlcə soyuducuda soyudulmalı, sonra dondurucuya qoyulmalıdır.
Qablaşdırma və etiketləmə
Dondurma üçün uyğun vakuumla möhürlənmiş torbalardan və ya hava keçirməyən qablardan istifadə etmək vacibdir. Bu, oksidləşməni (hava ilə təmas nəticəsində qidanın pisləşməsi) yavaşladır və qida keyfiyyətini qoruyur.
Qablaşdırmaları etiketləyə bilərsiniz. Hər etiketdə qidanın adını, əlavə edilmiş inqrediyentləri, qablaşdırma tarixini və porsiya sayını yaza bilərsiniz. "İlk gələn, ilk çıxan" prinsipinə əməl edərək, qablaşdırmadakı qidanı bir-bir istehlak etmək təravətini qorumağın açarıdır.
Sürətli dondurma
Qida nə qədər tez dondursaq, onun teksturasına bir o qədər az ziyan dəyir. Buna görə də qida mümkün qədər tez hədəf temperatura çatdırılmalıdır. Sürətli dondurma qidanın içərisində kiçik buz kristallarının əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bu, əridildikdən sonra teksturaya daha az ziyan vurur. Digər tərəfdən, yavaş dondurma böyük buz kristalları yaradır. Bu, hüceyrə quruluşunu poza, suyun ifrazını artıra və qidanın teksturasına və dadına mənfi təsir göstərə bilər.
Saxlama müddətləri
Düzgün şərtlər daxilində qida aşağıdakı müddətlər ərzində təhlükəsiz şəkildə saxlanıla bilər:
- Çiy qırmızı ət: 4-12 ay
- Çəkilmiş ət: 3-4 ay
- Çiy toyuq/hindi: 9-12 ay
- Çiy balıq: 3-6 ay
- Tərəvəz və meyvələr: 8-12 ay
- Bişmiş yeməklər: 2-3 ay
Temperatur dalğalanmaları qidanın keyfiyyətini və raf ömrünü qısalda bilər. Buna görə də dondurucunun qapısı lazımsız yerə açılmamalıdır.
Ərimə: Vacib addım
Qida əritməyin üç təhlükəsiz yolu var: soyuducu, soyuq su və ya mikrodalğalı soba.
Ən təhlükəsiz yollardan biri qidanı soyuducuda yavaş-yavaş (0-4°C) əritməkdir. Kiçik qidalar bir gecədə əriyə bilər və əksər qidalar üçün bir və ya iki gün kifayətdir. Soyuq suda əritmək üçün qidanı hava keçirməyən plastik torbaya qoyun və soyuq suya batırın.
Suyu soyuq saxlamaq üçün onu hər 30 dəqiqədən bir dəyişdirmək və qidanı əritdikdən dərhal sonra bişirmək tövsiyə olunur. Mikrodalğalı sobada əritmə proqramı təcili hallarda da istifadə edilə bilər. Bu üsuldan istifadə edərkən, qida əridildikdən dərhal sonra bişirilməlidir.
Qidanın otaq temperaturunda əridilməsi tövsiyə edilmir. Bu üsul bakteriyaların sürətli böyüməsinə səbəb ola bilər.
Dondurulmuş qidalar əridilməli və dərhal istifadə edilməlidir. Ət/toyuq kimi əridilmiş qidalar yalnız təhlükəsiz temperaturda bişirildikdən (yəni bakteriyalar məhv edildikdən sonra) sonra yenidən dondurula bilər və sonra tez soyudulur.
Hər hansı bir qida soyuducunun xaricində iki saatdan çox və ya 32°C-dən yuxarı temperaturda bir saatdan çox qalarsa, mikroorqanizmlər sürətlə çoxala bilər. Bu halda qidanın təkrar dondurulması təhlükəsiz deyil.
Qida dəyəri
Dondurma zamanı bəzi vitaminlərdə (xüsusilə C vitaminində) kiçik itkilər ola bilər, lakin bu itki ümumiyyətlə günlərlə soyuducuda saxlanılan təzə məhsullardan daha azdır. Zülal, yağ və karbohidrat tərkibi əsasən qorunur. Əhəmiyyətli olan qidanı hazırlayarkən, dondurarkən və əridərkən düzgün addımlara əməl etməkdir.
Bizim.Media
