İllik qlobal istehsalı cəmi 26 tonu çətinliklə keçən və bazar dəyəri qızıldan iki dəfə, platindən isə təxminən beş dəfə yüksək olan nadir metal rodiumun dünya üzrə tədarükü demək olar ki, tamamilə iki ölkənin nəzarətindədir. Bu strateji metalın əsas istehsalçıları Cənubi Afrika Respublikası və Rusiyadır.
Bizim.Media xəbər verir ki, mədənçilik və bazar hesabatlarına görə, rodium təbiətdə ayrıca yataqlar şəklində tapılmır. Bu element yalnız platin və nikel filizlərinin emalı zamanı əlavə məhsul kimi ayrılır.
Qlobal rodium istehsalının təxminən 85 faizini təkbaşına Cənubi Afrika təmin edir. Rusiya isə 12 faizlik payla ikinci yerdə qərarlaşıb. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, son iki əsr ərzində dünyada cəmi 425 ton rodium çıxarılıb. Bunun 300 tona yaxın hissəsi Cənubi Afrikada yerləşir.
Rodiumun əsas istifadə sahəsi avtomobil sektorudur. Metal 30 ildən artıqdır ki, avtomobillərin katalitik konvertorlarında istifadə olunur. Onun əsas funksiyası atmosferə zərər verən azot oksidlərini daha təhlükəsiz maddələrə çevirməkdir.
Məlumata görə, avtomobil sənayesinin illik rodium tələbatı mədənlərdən çıxarılan yeni istehsal həcmini üstələyir. Yaranan çatışmazlığın bir hissəsi istifadədən çıxmış katalizatorların təkrar emalı hesabına qarşılanır. Hazırda dünya tələbatının təxminən 20 faizi geri dönüşüm yolu ilə təmin edilir.
Tarixi maliyyə məlumatlarına görə, 1970-ci illərdə bir troya unsiyası təxminən 200 dollar olan rodium illər ərzində kəskin qiymət artımı yaşayıb. 2026-cı ilin fevralında metalın qiyməti bir unsiya üçün 12 min 240 dollara qədər yüksəlib. 1 iyun 2026-cı il tarixinə isə rodiumun bir unsiyası təxminən 8 min 800 dollardan satılır. Bu da hər qram üçün təxminən 283 dollar deməkdir.
Geoloqlar bildirirlər ki, rodium ehtiyatları hələ tam tükənməyib. Lakin çıxarıla bilən yataqların getdikcə daha dərin qatlarda yerləşməsi istehsal xərclərini artırır. Cənubi Afrikadakı bəzi platin mədənlərində qazıntı dərinliyi artıq 2 min metri keçib. Bu isə həm texniki çətinlikləri, həm də işçilik xərclərini yüksəldir.
Mütəxəssislərin fikrincə, daxili yanma mühərrikli avtomobillər dünya nəqliyyatında üstün mövqeyini qoruduğu müddətdə rodium dünyanın ən bahalı və ən strateji sənaye metallarından biri olaraq qalacaq. (Musavat.com)
Bizim.Media
