1795-1797 və 1805-1806-cı illərdə hakimiyyətdə olmuş Şəki xanı Səlim xan xalqın yaddaşında sərt qərarları və inamlı addımları ilə qalıb.
Bu barədə Bizim.Media-nın yerli bürosuna açıqlamasında tədqiqatçı jurnalist Aydın Məmmədov məlumat verib.
Onun sözlərinə görə, Səlim xan 1805-ci ildə hakimiyyətini möhkəmləndirmək və düşmənlərinə qarşı hərbi dəstək almaq məqsədilə Şəki xanlığını Rusiya imperiyasının tərkibinə qatsa da, 1806-cı ildə bacısının Qarabağda ruslar tərəfindən öldürülməsindən sonra dərhal Şəki xanlığı ərazisindəki rus qoşunlarını qovub.
Aydın Məmmədov bildirib ki, həmin hadisədən dörd ay sonra əks-hücuma keçən ruslarla bir neçə gün döyüşən Səlim xan sonda məğlub olaraq 500 nəfərlik dəstəsi ilə İrana keçmək məcburiyyətində qalıb.
Onun sözlərinə görə, Səlim xan hakimiyyətini geri qaytarmaq ümidi ilə bir neçə dəfə İrandan silahlı dəstə ilə Şəkiyə yürüş etsə də, uğur qazana bilməyib və geri çəkilib.
Bir müddət İranda yaşadıqdan sonra isə 1818-ci ilin dekabrında Osmanlı dövlətinin Bağdaddakı canişininin yanına gedərək siyasi sığınacaq istəyib. Ona aylıq 2500 quruş maaş təyin olunub, əvvəl Ərzurumda, daha sonra isə Ankarada yaşamağa icazə verilib.
Tədqiqatçı jurnalist əlavə edib ki, Səlim xan 1826-cı ilin aprelin əvvəllərində Ankaradan Həcc ziyarətinə yola düşüb. Lakin Ankaradan çıxandan dərhal sonra - 1826-cı il aprelin 12-də Ankara yaxınlığındakı Qırşəhərdə vəfat edib.
Aydın Məmmədovun fikrincə, Səlim xanın ölümündə xeyli şübhəli məqam var. Onun ehtimalına görə, Səlim xan yaxın zamanda Rusiya-İran müharibəsinin başlayacağından xəbərdar olub və buna görə də İranın hərbi dəstəyi ilə Şəkidə hakimiyyətini bərpa etmək üçün geri qayıtmağa çalışıb.
Lakin Osmanlı dövlətində ölkənin sirlərini bilən şəxslərin ölkədən çıxmasına həssas yanaşıldığından, çox güman ki, Səlim xan İrana getmək üçün “Həccə gedir” adı ilə Ankaradan çıxmağa məcbur olub.
Tədqiqatçı hesab edir ki, Səlim xanın əsl məqsədinin Osmanlı hakimiyyət dairələrindən gizli qalması mümkün deyildi. Bu səbəbdən də onun Ankaradan çıxdıqdan cəmi bir günlük məsafədə vəfat etməsi təsadüfi görünmür.
Aydın Məmmədovun ehtimalına görə, Səlim xan yolda Osmanlı xəfiyyəsi tərəfindən zəhərlənərək zərərsizləşdirilmiş ola bilər.
Aydın Məmmədovun sözlərinə görə, Səlim xanın ölüm xəbəri rus hakimiyyət dairələrinə ilk dəfə həmin ilin Həcc mövsümündə - iyulun 10-da çatıb.
Bu məlumatı isə bir qədər əvvəl Həcc ziyarətinə yola düşmüş şəkililərdən biri yolda öyrənib və hələ Məkkəyə gedib-qayıtmadan, Dəməşqdə olarkən, hansısa yolla təcili şəkildə ruslara çatdırıb.
Həmin şəxs bildirib ki, “Səlim xan Kır şəhərinə (Kırşehir) Anqüri (Ankara) şəhərindən gəlmişdi və Osmanlı limanlarından gəmi ilə Məkkəyə ziyarətə getməyə icazəsi vardı”.
Aydın Məmmədov onu da qeyd edib ki, Səlim xanın vəsiyyətinə uyğun olaraq, Şəkidən qaçaq düşənlərdən biri - Küngütlü Çələbi əfəndi onun əvəzinə Həccə gedib.
Səlim xanın əmlakı isə həyat yoldaşı ilə birlikdə Anqüridən (Ankaradan) İrandakı oğullarına göndərilib.
Beləliklə, Səlim xan Qafqazda öz xanlığının ərazisindən çar qoşunlarını çıxaran şəxs kimi tarixə düşüb.
Tural Rasimoğlu, Bizim.Media, Şimal-Qərb bürosu
