“SSRİ vətəndaşlarının bir neçə nəslinin yaddaşında kult mahnıya çevrilmiş Mark Bernesin ifasında belə bir sətir var idi: “İyunun iyirmi ikisi, düz saat dörddə, Kiyevi bombaladılar, bizə elan etdilər ki, müharibə başladı”. Bu gün isə başqa tarixlər xatırlanır. 24 fevral 2022-ci il — dörd il əvvəl — Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı təcavüzü başladı. Və yenə 1941-ci ildə olduğu kimi — Kiyev, Xarkov, Odessa və digər Ukrayna şəhərlərinin bombardmanı ilə. Sadəcə, bu dəfə rəsmi olaraq müharibə elan edilmədi — baş verənlər “xüsusi hərbi əməliyyat” adlandırıldı”.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu fikirlər minval.az-ın hazırladığı təhlildə yer alıb.
Müəllif daha sonra yazır: “Artıq çoxlu “psixoloji hədlər” və “simvolik tarixlər” keçilib. Müharibənin 1000-ci, 1418-ci günləri qeyd olundu — bu rəqəm 40-cı illərdə SSRİ ilə Almaniya arasında davam edən müharibənin müddəti ilə eyni idi. İndi isə artıq dörd il tamam olur.
Görünür, ən azı aralıq nəticələr çıxarmağın vaxtıdır. Lakin Ukrayna müharibəsi çoxdan “puç olmuş proqnozlar müharibəsi”nə çevrilib. Bu gün artıq xatırlamaq belə çətindir ki, Moskva əslində müharibə yox, “xüsusi əməliyyat” planlaşdırmışdı: qısa “blitskriq”, “Kiyev üç günə”. Ukraynanın müqavimətinin bir neçə saata qırılacağı gözlənilirdi. O vaxt çoxları şübhə etmirdi ki, “dünyanın ikinci ordusu” Ukraynanı əzəcək, sonra isə postsovet məkanının digər ölkələrini “udmağa” başlayacaq. Lakin reallıq fərqli oldu. Ukrayna ordusunun müqaviməti gözləniləndən qat-qat güclü çıxdı, müdafiə ilk saat və günlərdə dağılmadı, Qərb isə Ukraynanın təslim olmadığını görərək Kiyevə yardımı artırdı.
Cəbhə xəttinin necə dəyişdiyini qrafiklərlə göstərmək olar. Rusiya hücumu dayanıb, “götürülür, amma götürülə bilmir” deyilən Kupyansk artıq “Kiyev üç günə” və “dünyanın ikinci ordusu” kimi istehzalı memə çevrilib. Lakin dörd ilin nəticələri təkcə xəritədəki oxlarla ölçülmür. Müharibə dövründə Ukrayna ordusunu yenidən qurur, hərbi-sənaye kompleksini inkişaf etdirir. Bu gün Ukrayna Silahlı Qüvvələri cəbhədə ən yeni pilotsuz aparat modifikasiyalarından uğurla istifadə edir. Ekspertlər artıq hərbi taktika və strategiyada dönüşdən danışır, hətta belə suallar verir: Ukrayna müharibəsinin təcrübəsindən sonra zirehli texnika əvvəlki əhəmiyyətini saxlayacaqmı?
Ukrayna xüsusi xidmət orqanları “Pauçina” səviyyəli əməliyyatlar keçirir, Rusiyanın ərazisinin dərinliklərində nüvə triadasına aid obyektlərə zərbələr endirir. Cəbhədən uzaqda yerləşən neftayırma zavodları və hərbi-sənaye müəssisələri hədəfə alınır. Ekspertlər bunun uzaqmənzilli dronlar, yoxsa “Flaminqo” raketləri olduğunu müzakirə edir. Hər halda, aydındır ki, Rusiya hələ də “ət hücumları” taktikasına üstünlük verdiyi halda, Ukrayna “yaradıcı yanaşma” nümayiş etdirir.
Və nəhayət, müharibənin siyasi ölçüsü də var. Ukrayna ilə qarşıdurmanın başlanğıcında — bu isə 2022 deyil, 2014-cü ildən etibarən — Rusiya Avropanın enerji bazarına demək olar ki, tam nəzarət edirdi. Bu gün həmin monopoliya dağılıb, karbohidrogen ixracının həcmi və gəlirləri azalır, Rusiya neft-qaz şirkətlərinin kapitallaşması düşür. Sanksiyalar getdikcə daha aydın hiss olunur. Krımdan sonra tətbiq olunan məhdudiyyətlər əsasən simvolik idisə, indi real təzyiqdən söhbət gedir. Və bu təzyiq nəticə verir. Sanksiyalar uzunmüddətli oyundur — yavaş, amma qaçılmaz təsir göstərir. Müharibənin iqtisadi nəticələri artıq təkcə regionlarda deyil, Moskvada da hiss olunur: sosial şəbəkələrə görə, restoran və əyləncə sənayesinin gəlirləri azalır. Bu isə əhalinin kasıblaşdığının iqtisadi göstəricisidir.
Rusiya onilliklər boyu Qərbdə qurduğu təsir sistemini də itirir. Avropa Şurasının keçmiş baş katibi Torbyörn Yaqlanda qarşı aparılan istintaq bunun yalnız bir nümunəsidir. Ən əsası isə odur ki, Rusiya “dost və tərəfdaş” statusundan tədricən “şər imperiyası” obrazına doğru sürüşür.
Moskvanın MDB məkanındakı təsiri də zəifləyir — hətta yaxın vaxtlara qədər ehtiyatlı mövqe tutan ölkələrdə belə.
Və məhz bu nəticələr — Kupyansk uğursuzluğundan daha ağrılı və daha əhəmiyyətlidir”.
Bizim.Media
