İnsanların kabusuna çevrilən dəm qazı fəlakəti qışın əvvəlindən sonuna kimi hər il can almağa davam edir. Bu “səssiz ölüm” adlanan bəla əslində ardınca çox səs-küy yaradır: hər il eyni problemlər, narazılıqlar və qarşısıalınmaz faciələr... Dəfələrlə əhaliyə xəbərdarlıq olunsa da, nə insanlar deyilənə əhəmiyyət verir, nə də qaz boruları ətraflı yoxlanılır.
Rəqəmlər isə qorxulu həddə çatıb:
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Təhlükəli “pitiminutka”lardan niyə imtina etmirik? - VİDEO
Azərbaycan dəm qazından ölüm hallarına görə qonşu ölkələr arasında yalnız İrandan geri qalır. Ümumilikdə 2025‑ci ilin yanvar-mart aylarında 152 hadisə qeydə alınıb, onlardan 11 nəfər ölüb. Bu yaxınlarda isə bir neçə ard-arda hadisə məsələnin ciddiyətini daha da artırdı. Belə ki, bu ilin fevralın 26-da Gəncədə 26 yaşlı qadın, martın 3-də Bakıda 45 yaşlı kişi, 30-dat Qazaxda 18 yaşlı qız, aprelin 1-də Bakıda ər və arvad dəm qazından zəhərlənərək öldü. Ötən gün isə Sumqayıtda bir ailənin 6 uşağı dəm qazından zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilib.
Havalar isindikcə insanlar dəm qazı qatilinin artıq uzaqlaşdığını düşünürlər, amma iş orasındadır ki, xalq arasında “pitiminutka” adlandırılan su qızdırıcılar bütün fəsillərdə işləyir, yəni təhlükə qalmaqdadır. Sadəcə sual yaranır:
Niyə “pitiminutka”lar daha çox dəm qazı yayır və niyə yay aylarından bu qurğudan istifadə olunsa da ölüm hallarına rast gəlinmir?
Qaz qurğuları üzrə mütəxəssis Arzu Nəcəfov məsələ ilə bağlı Bizim.Media-ya bildirdi ki, problem cihazın özündən çox, onun necə işlədilməsi və quraşdırılmasındadır.
“Dəm qazı qazın tam yanmaması nəticəsində yaranır. Normalda qaz yananda karbon qazı əmələ gəlir. Əgər otaqda kifayət qədər oksigen yoxdursa, cihazın bacası düzgün çəkilib, açıq havaya çıxarılmayıbsa, onda qaz tam yanmır və karbon qazı da zəhərləyir. Digər tərəfdən, ev adamları su kranını hər açıb-bağladıqda qurğu tam işə düşə bilmir, təzəcə qızan kimi söndürülür, yəni insan müdaxiləsi digər qazla çalışan qurğulardan fərqli olaraq “pitiminutka”larda daha çoxdur”.
A.Nəcəfov həmçinin vurğuladı ki, bu tip cihazlar çox vaxt kiçik məkanlarda - “xruşşovka” tipli evlərin dar hamam və ya mətbəxlərində istifadə olunur. Yaxud da kiçik kirayə həyət evlərinə qoyulur. Belə evlərdə də adətən havalandırma zəif olur, bəzən isə bacasız quraşdırılır. Bu da dəm qazının yığılmasına səbəb olur. Ona görə də belə hamamda çiməndə, yaxud mətbəxdə çalışanda dəm qazı qana keçərək oksigeni əngəlləyir və qısa müddətdə zəhərlənmə baş verir.
İsti fəsillərdə dəm qazı zəhərlənməsinin az olmasına gəlincə mütəxəssis diqqətə çatdırdı ki, qışda soyuq gəlməsin deyə pəncərələr kip bağlanır, bina evlərindəki ventilyasiya dəliyi də qapadılır. Yaz-yay mövsümündə isə evlər tez-tez havalandırılır və ya daim pəncərə açıq qalır. Buna görə də faciə önlənmiş olur, üstəlik isti suya ehtiyac da çox olmur deyə insan müdaxiləsi az olur.
Şəfiqə Şəfa, Bizim.Media
