Moderator.az dünən haqq dünyasına qovuşan xalq şairi Zəlimxan Yaqubun xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq onun illər öncə Dədə Şəmşirə həsr elədiyi "Şəmşirli, Şəmşirsiz günlərim mənim" adlı yazısını oxuculara təqdim edir:
Dilim qurusun Allah, Allah! KÓ™lbÓ™cÓ™rsiz dÓ™ AzÓ™rbaycan olarmı? Aşıq ŞÓ™mşirin yanına üzüqara getmÓ™mÓ™k üçün igidlÓ™rin, şÓ™hidlÓ™rin qanı bahasına olsa da, bütün AzÓ™rbaycan torpağı, o cümlÓ™dÓ™n KÓ™lbÓ™cÓ™r Ó™vvÓ™lki günlÓ™rinÓ™ vÓ™ Ó™vvÓ™lkindÓ™n dÓ™ yaxşı vÓ™ziyyÓ™tÓ™ qayıtmalıdır!
"Tez-tez yuxularda görürÓ™m sÓ™ni. Tez-tez hÓ™yatda qarşılaşırıq sÓ™ninlÓ™. EvimdÓ™, elimdÓ™, dilimdÓ™, mÓ™clislÓ™rdÓ™, sÓ™fÓ™rlÓ™rdÓ™, toylarda, yaslarda anıram sÓ™ni. Oxuduğum nÓ™ğmÓ™dÓ™, dediyim bayatıda, bağrıma basdığım sazda, çaldığım havalarda hÓ™mişÓ™ sÓ™n varsan, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir! Düz on il ağsaqqal-cavan, ustad-şagird, ata-oğul kimi bir-birimizÓ™ bağlı yaşadıq. MÓ™ni öz doğma balalarından seçmÓ™din, oğlun-övladın kimi sevdin, Ó™zizlÓ™din, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir! MÓ™ni necÓ™ Ó™zizlÓ™diyini mÓ™nim haqqımda yazdığın şeirlÓ™r, mÓ™nÓ™ göndÓ™rdiyin mÓ™ktublar danışır, ustad! SÓ™ni necÓ™ sevdiyimi qoy haqqında yazdığım şeirlÓ™r, nÓ™ğmÓ™lÓ™r silsilÓ™si, deyişmÓ™lÓ™r çÓ™lÓ™ngi desin, dastanlaşmış görüşlÓ™r, hadisÓ™lÓ™r söylÓ™sin, el ağsaqqalı! SÓ™ni ilk dÓ™fÓ™ hÓ™yatda gördüyüm zamandan çox-çox Ó™vvÓ™l ”“ Borçalı mÓ™clislÓ™rindÓ™, ustad aşıqlarımızın, Əmrahın, Kamandarın, Hüseyn Saraclının sözündÓ™, söhbÓ™tindÓ™, Ó™fsanÓ™lÓ™şmiş “Vurğun ”“ ŞÓ™mşir”x9d dastanında gözümlÓ™ görüb, qulağımla eşidib, qÓ™lbimlÓ™ duymuşam. KövrÓ™k uşaqlığım, zÓ™rif körpÓ™liyim yazdığın şeirlÓ™rin Ó™trinÓ™ bÓ™lÓ™nib, ozan babam! Uşaq marağım, körpÓ™ mÓ™hÓ™bbÓ™tim, tÓ™miz niyyÓ™tim sÓ™nin görüşlÓ™rinÓ™ doğru aparırdı mÓ™ni.
“NiyyÓ™tin hara, mÓ™nzilin ora”x9d, ”“ deyiblÓ™r. İllÓ™rlÓ™ gözlÓ™diyim belÓ™ bir gün gÓ™lib çatdı. Bakıda Aktyor evindÓ™ 80
yaşını qeyd etmÓ™k üçün hazırlıq işlÓ™ri gedirdi. GünlÓ™rin bir günündÓ™ yaxşılıqlarını heç vaxt unutmadığım, neçÓ™-
neçÓ™ qayğısını gördüyüm unudulmaz xalq şairimiz Osman SarıvÓ™lli Yazıçılar İttifaqında mÓ™ni görüb, öz iş
otağına dÓ™vÓ™t elÓ™di. ÖzünÓ™mÓ™xsus qayğı vÓ™ sÓ™mimiyyÓ™tlÓ™ ”“ hazırlaş, Aşıq ŞÓ™mşirin 80 illiyindÓ™ gÓ™nc şairlÓ™r adından sÓ™nÓ™ söz verÓ™cÓ™yÓ™m! ”“ dedi. Ustad şairÓ™ minnÓ™tdarlığımı bildirib, otaqdan necÓ™ çıxdığımı bilmÓ™dim.
SevincimdÓ™n yerÓ™-göyÓ™ sığmırdım. Uçmağa bircÓ™ qanadım çatmırdı. Bu şad xÓ™bÓ™r mÓ™ni universitetÓ™, tÓ™lÓ™bÓ™
yataqxanasına doğru yel kimi uçururdu.
DillÓ™r Ó™zbÓ™ri olan şeirlÓ™rinin birindÓ™ belÓ™ demişdin,
ŞÓ™mşiri axtarıb görmÓ™k istÓ™sÓ™n,
Verdiyin ilqara gÓ™l vÓ™dÓ™sindÓ™!
MÓ™n dÓ™ bu poetik tapşırığa Ó™mÓ™l edib, xalqımız sÓ™nin ad gününü bayram elÓ™diyi bir vaxtda sÓ™nin görüşünÓ™,
ziyarÓ™tinÓ™ gÓ™lmişdim. O mÓ™clis indiyÓ™ qÓ™dÓ™r gördüyüm mÓ™clislÓ™rin bÓ™lkÓ™ dÓ™ Ó™n gözÓ™li, Ó™n şiriniydi. MÓ™clisÓ™ kimlÓ™r gÓ™lmÓ™mişdi.
MirzÓ™ İbrahimov, Süleyman RÓ™himov, Əli VÓ™liyev, NÓ™bi XÓ™zri, Hüseyn Arif, Balaş AzÓ™roğlu vÓ™ adını çÓ™kmÓ™k,
sadalamaq imkan xaricindÓ™ olan nÓ™ qÓ™dÓ™r yazıçı, şair, sÓ™nÓ™t adamı, saz-söz vurğunu, sÓ™nÓ™t fÓ™daisi. Yubiley
mÓ™clisinÓ™ Osman SarıvÓ™lli ağsaqqallıq edirdi. SÓ™mÓ™d Vurğun ”“ Aşıq ŞÓ™mşir söhbÓ™ti mÓ™clisin cazibÓ™ qüvvÓ™sinÓ™ çevrilmişdi. SÓ™mÓ™d Vurğun cismÓ™n o mÓ™clisdÓ™ iştirak etmÓ™sÓ™ dÓ™, mÓ™nÓ™n bütün çıxışların qÓ™hrÓ™manına
çevrilmişdi. Böyük şairin ömründÓ™n böyük aşığın ömrünÓ™ düşÓ™n qayğılar Ó™n şirin nağıllar kimi danışılır, Ó™n
gözÓ™l xatirÓ™ kitabı kimi varaqlanırdı. Bu tarixi görüşün yaşca Ó™n kiçik nümayÓ™ndÓ™si kimi söz demÓ™k şÓ™rÓ™fi mÓ™nÓ™
dÓ™ çatdı. DaxilÓ™n çox çılğın vÓ™ hÓ™yÓ™canlı olsam da, sözümü, fikrimi xalqa çatdıra bildim. Gur alqışlar içindÓ™
sÓ™ni bağrıma basdım. Ata-oğul kimi qucaqlaşdıq. O gecÓ™ oxuduğum şeirlÓ™rdÓ™n birini yenidÓ™n xatırlamaq yerinÓ™
düşÓ™r. Ruhun şad olsun, ozanlar ozanı!
Aşıq el oğludu, el anasıdı,
QÓ™lbindÓ™n fÓ™rÓ™hlÓ™, qÓ™m şirÓ™ çÓ™kÓ™r.
Bağban da özüdü, bağ da özüdü,
HÓ™m çiçÓ™k bitirÓ™r, hÓ™m şirÓ™ çÓ™kÓ™r.
“Yanıq KÓ™rÓ™mi”x9dni gÓ™tirsÓ™n dilÓ™,
ƏriyÓ™r odunda dağ gilÓ™-gilÓ™.
İncÓ™ barmaqların dad verÓ™r zilÓ™,
Usta Ó™llÓ™rindÓ™n bÓ™m şirÓ™ çÓ™kÓ™r.
ZÓ™limxan yollarda min köhlÓ™n yora,
QÓ™lbi düşÓ™n deyil heç zaman tora.
ÇÓ™kmÓ™z nanÓ™cibÓ™, çÓ™kmÓ™z nankora,
ÇÓ™ksÓ™ ƏlÓ™sgÓ™rÓ™, ŞÓ™mşirÓ™ çÓ™kÓ™r.
MÓ™ni ƏlÓ™sgÓ™rÓ™, ŞÓ™mşirÓ™ çÓ™kÓ™n duyğular zirvÓ™ qarının tÓ™mizliyindÓ™n, dağ çeşmÓ™sinin saflığından, GöyçÓ™nin köklü-budaqlı, sazlı-sözlü torpağından, DÓ™li dağdan, Ceyran bulağından mayalandı, ömürlük yol yoldaşıma, könül sirdaşıma çevrildi, hÓ™min tarixi gecÓ™ni hÓ™mişÓ™lik yaddaşıma yazdı. O gecÓ™dÓ™ el ağsaqqalı, şair dostum Şamil ƏsgÓ™rin hÓ™yÓ™canlı çıxışı heç vaxt yadımdan çıxmaz. Şamil müÓ™llim böyük sÓ™xavÓ™t vÓ™ mÓ™hÓ™bbÓ™t hissiylÓ™ bütün yubiley iştirakçılarını KÓ™lbÓ™cÓ™rÓ™ ”“ aşığın saz-söz bayramına dÓ™vÓ™t edirdi. İndi Şamil müÓ™llimi Bakının küçÓ™lÓ™rindÓ™, xeyir-şÓ™r mÓ™clislÓ™rindÓ™ görÓ™ndÓ™ ürÓ™yim göynÓ™yir, qÓ™lbim sızıldayır. Onun KÓ™lbÓ™cÓ™rdÓ™ki evi AzÓ™rbaycan mÓ™dÓ™niyyÓ™tinin, tarixinin, poeziyasının beşiyi idi. RÓ™hbÓ™rlik etdiyi KÓ™lbÓ™cÓ™r diyarşünaslıq muzeyi dünyanın Ó™vÓ™zsiz incisi idi. Çox-çox tÓ™Ó™ssüflÓ™r olsun ki, Allah vergisi olan sÓ™rvÓ™tlÓ™rimizi biganÓ™liyimizÓ™ qurban verdik. NÓ™ isÓ™... qayıdaq mÓ™tlÓ™bÓ™.
Aradan illÓ™r keçdi. 1979-cu ildÓ™ Aşıq ŞÓ™mşirin anadan olmasının 85 illiyi KÓ™lbÓ™cÓ™rdÓ™ qeyd edilirdi. Rayon
MÓ™dÓ™niyyÓ™t evindÓ™ ayaq basmağa yer yox idi. Burda keçirilÓ™n yubiley gecÓ™si sözün hÓ™qiqi mÓ™nasında mÓ™nÓ™vi
zirvÓ™ sayılan bir tÓ™dbir idi. İndiki millÓ™t vÓ™kili, o zaman KÓ™lbÓ™cÓ™r rayon partiya komitÓ™sinin birinci katibi işlÓ™yÓ™n, yaxın dostum İnqilab Nadirov çox böyük tÓ™şkilatçılıq işi görmüş, bütün rayonlardan qonaqlar dÓ™vÓ™t elÓ™mişdi. TÓ™dbirÓ™ Bakıdan ”“ Yazıçılar İttifaqından, müxtÓ™lif tÓ™şkilatlardan xeyli adam gÓ™lmişdi. Aşıq ŞÓ™mşir
sÓ™nÓ™tinin dostları ”“ MÓ™mmÓ™d Aslan, Hüseyn Kürdoğlu, NüsrÓ™t KÓ™sÓ™mÓ™nli, Famil Mehdi, FikrÓ™t Sadıq, Siyavuş
SÓ™rxanlı vÓ™ başqaları öz yaddaqalan çıxışları ilÓ™ o mÓ™clisi tarixÓ™ çevirib yaddaşlara yazdılar. El şairi Əli Qurbanovun odlu-alovlu çıxışı indi dÓ™ qulaqlarımda sÓ™slÓ™nir.
KÓ™lbÓ™cÓ™r aşıqlarının bir-birindÓ™n gözÓ™l çıxışları qocaman aşığın hÓ™mişÓ™cavan duyğularını bütün AzÓ™rbaycana
çiçÓ™k kimi sÓ™pmÓ™k istÓ™yirdi. Aşıq ŞÓ™mşirin çıxışı, söhbÓ™ti SÓ™mÓ™d Vurğunun valdan eşidilÓ™n dağ çayı kimi lÓ™ngÓ™rli, axar-baxarlı sÓ™sinÓ™ qarışıb sehrli vÓ™ doyumsuz bir mÓ™nzÓ™rÓ™ yaratdı. KÓ™lbÓ™cÓ™r ömrünün Ó™n xoş günlÓ™rini yaşayırdı. MübaliğÓ™siz deyÓ™ bilÓ™rÓ™m ki, mÓ™nim ömrümün dÓ™ Ó™n gözÓ™l çağlarının bir hissÓ™si o vaxtdan sonra
KÓ™lbÓ™cÓ™rlÓ™ bağlandı.
DÓ™fÓ™lÓ™rlÓ™ ilahi gözÓ™lliklÓ™rin ”“ çayların, çeşmÓ™lÓ™rin, İsti - suyun, DÓ™lidağın, Başlıbelin, Taxtadüzün, TÓ™rtÓ™rin, Ağda banın eşqi ilÓ™ sÓ™fÓ™rÓ™ çıxdım, ziyarÓ™tÓ™ getdim. Bütün bu ziyarÓ™tlÓ™r DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirlÓ™, Güllü nÓ™nÓ™ ilÓ™, QÓ™nbÓ™r
müÓ™llimlÓ™, ƏlÓ™sgÓ™rlÓ™, RÓ™şidlÓ™, Ağdabanlı Aşıq Qurban ocağının dünÓ™ni vÓ™ bu günü, gÓ™lÓ™cÓ™k taleyi ilÓ™ bağlı
olurdu. DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirin sonbeşik oğlu RÓ™şidin toyunda Ağdabanda keçirdiyimiz günlÓ™r, görüşdüyümüz sÓ™nÓ™tkarlar bir dastanlıq sözün-söhbÓ™tin mövzusudur. HÓ™r görüşdÓ™, hÓ™r söhbÓ™tdÓ™ Aşıq ŞÓ™mşirin şair vÓ™ aşıq, ustad
vÓ™ ozan ömrünün yeni bir hikmÓ™ti açılır, tÓ™zÓ™ bir çaları üzÓ™ çıxırdı. “Ustad görmÓ™yÓ™nin işi xam qaldı”x9d deyiminin nÓ™ qÓ™dÓ™r ilahi bir gücÓ™ qadir olduğunu ustadı hÓ™r dÓ™fÓ™ yenidÓ™n kÓ™şf edÓ™ndÓ™ daha geniş anlamda başa düşürdüm. Heç bir kitabda oxumadığım, heç kÓ™sdÓ™n eşitmÓ™ diyim Allah kÓ™lamları, ustad deyimlÓ™ri, dinimizin vÓ™ dilimizin qüdrÓ™tiylÓ™ bağlı xoruz sÓ™si eşitmÓ™yÓ™n mÓ™tlÓ™blÓ™r vardı DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirdÓ™. Bizim biganÓ™liyimizin ucbatından hamısını özü ilÓ™ apardı.
KÓ™lbÓ™cÓ™r vÓ™ ŞÓ™mşir sözlÓ™ri mÓ™nim üçün suyla torpaq kimi, közlÓ™ ocaq kimi, sözlÓ™ dodaq kimi bir-birinÓ™ yaxın
vÓ™ doğma sözlÓ™rdir. Çünki Allah-tÓ™ala KÓ™lbÓ™cÓ™ri xÓ™lq edÓ™ndÓ™n bu günÓ™ kimi KÓ™lbÓ™cÓ™r heç bir aşığın, şairin,
ziyalının dilindÓ™ Aşıq ŞÓ™mşirin dilindÓ™ olan qÓ™dÓ™r poetik yüksÓ™kliyÓ™, mÓ™nÓ™vi ucalığa qalxıb, poeziyanın mÓ™nÓ™vi
sÓ™rvÓ™tinÓ™ çevrilmÓ™yib.
Qartal düşüncÓ™li, şair xÓ™yallı,
TÓ™rlan yuva salan dağlar oğluyam.
Anam İstisudu, atam DÓ™lidağ,
Uçurumlu sÓ™rt qayalar oğluyam.
DÓ™lidağa ata, İstisuya ana deyÓ™n, tÓ™rlan yuvasını özünÓ™ dünya bilÓ™n ustad sÓ™nÓ™tkarımızla hÓ™r görüş, hÓ™r ayrılıq
neçÓ™-neçÓ™ şeirin, Ó™sÓ™rin yaranmasına sÓ™bÓ™b olurdu. Ustadın görüşünÓ™ gedÓ™ndÓ™ ürÓ™yimdÓ™n bu misralar keçirdi:
TÓ™biÓ™tin ürÓ™yindÓ™n od aldı,
HÓ™m FÓ™rhadı, hÓ™m Şirini dağların.
SinÓ™sindÓ™ enÓ™r-qalxar avazlar,
Zil şöhrÓ™ti, bÓ™m şirini dağların.
Bulağı var, gözlÓ™rimdÓ™ dÓ™nizdi,
ÇiçÓ™yi var, bir solmayan bÓ™nizdi.
MÓ™nÓ™ iki gözüm qÓ™dÓ™r Ó™zizdi,
HÓ™m acısı, hÓ™m şirini dağların.
NÓ™ yorular, nÓ™ bu yoldan bezÓ™rÓ™m,
Ömrü-günü nÓ™ğmÓ™lÓ™rlÓ™ bÓ™zÓ™rÓ™m.
Ana yurdu Vurğun deyib gÓ™zÓ™rÓ™m,
Unutmaram ŞÓ™mşirini dağların.
Ustad mÓ™ni KÓ™lbÓ™cÓ™rÓ™ elÓ™ hÓ™vÓ™slÓ™ çağırırdı ki, bu çağırışlar, görüşlÓ™r necÓ™ şeirÓ™, şeriyyÓ™tÓ™ çevrilmÓ™sin:
Şair oğlum, KÓ™lbÓ™cÓ™rÓ™ qonaq gÓ™l,
QÓ™dÓ™mlÓ™rin gül üstündÓ™ yerisin.
Bir görüşün bir dastana sığışmayan sözündÓ™n-söhbÓ™tindÓ™n sonra DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirin sazını bağrıma basıb ustadla
belÓ™ vidalaşırdım:
KÓ™lbÓ™cÓ™r dağları, salamat qalın,
Meylimi düzlÓ™rÓ™ salıb gedirÓ™m.
ZirvÓ™lÓ™r önündÓ™ Ó™yib başımı,
DÓ™rin bir xÓ™yala dalıb gedirÓ™m.
Dünya yarıtmadı mÓ™ni payından,
NÓ™ ilindÓ™n doydum, nÓ™ dÓ™ ayından.
Ceyran bulağından, TÓ™rtÓ™r çayından,
Vurğunun Ó™trini alıb gedirÓ™m.
ZÓ™limxan, alışıb yanmaqdır peşÓ™m,
GÓ™rÓ™k FÓ™rhad olub qayalar deşÓ™m.
Qurban ocağında közÓ™ dönmüşÓ™m,
ŞÓ™mşirin sazını çalıb gedirÓ™m!
MÓ™n “gedirÓ™m”x9d deyÓ™ndÓ™, ustad “getmÓ™!”x9d ”“ deyirdi. Duyğularım o qÓ™dÓ™r qanadlı, hislÓ™rim o qÓ™dÓ™r duru olurdu ki, kişinin ağzından çıxan hÓ™r söz, hÓ™r kÓ™lmÓ™ mÓ™nim tÓ™zÓ™ bir şeirimin yaranmasına sÓ™bÓ™b olurdu. Yaxşı yadımdadır, o, “getmÓ™”x9d deyÓ™ndÓ™ “Qaytarma”x9d üstündÓ™ mÓ™n bu sözlÓ™ri oxuyurdum:
Su içmişÓ™m bulağından dağların,
Bulaq olub süzülmÓ™miş getmÓ™rÓ™m.
Yazın xeyli hÓ™srÓ™tini çÓ™kmişÓ™m,
İntizardan üzülmÓ™miş getmÓ™rÓ™m.
Vurulmuşam şimşÓ™klÓ™rin oynuna,
Sığınmışam çÓ™mÓ™nlÓ™rin qoynuna.
Misralarım çiçÓ™klÓ™rin boynuna,
Muncuq kimi düzülmÓ™miş getmÓ™rÓ™m.
Gözüm qalıb naxışında, zehindÓ™,
Daranmışam külÓ™yindÓ™, mehindÓ™.
Qoy islanım yağışında, şehindÓ™,
Dolusunda Ó™zilmÓ™miş getmÓ™rÓ™m.
Aran anam, yaylaq bacım, dağ atam,
GÓ™rÓ™k hÓ™r gün qanad açam, tağ atam.
Şeirim olub düzÓ™ lÓ™zzÓ™t, dağa tam,
Bu yerlÓ™rÓ™ yazılmamış getmÓ™rÓ™m!
KÓ™lbÓ™cÓ™rdÓ™n ayrılsam da, cığırlarda izim, qayalarda sÓ™sim qalırdı. KÓ™lbÓ™cÓ™r xatirÓ™li, ŞÓ™mşir qanadlı duyğularla Borçalıya uçur, Bakıya qayıdırdım. Aşıqlığı, şairliyi, ağsaqqallığı qÓ™dÓ™r ürÓ™yi dÓ™ böyük idi DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirin.
TÓ™kcÓ™ mÓ™ni yox, bütün AzÓ™rbaycan şairlÓ™rini, ustad aşıqlarımızı, görkÓ™mli ziyalılarımızı KÓ™lbÓ™cÓ™rdÓ™ KÓ™lbÓ™cÓ™rin özü qÓ™dÓ™r böyük sevgi vÓ™ sÓ™xavÓ™tlÓ™ qarşılayardı böyük ustadımız. Bu sevgi vÓ™ sÓ™xavÓ™t göydÓ™n düşmÓ™mişdi, onun kökündÓ™n, soyundan, nÓ™sil şÓ™cÓ™rÓ™sindÓ™n gÓ™lirdi. RÓ™hmÓ™tlik hÓ™mişÓ™ deyÓ™rdi ki, insan bucaqda
yox, ocaqda böyüyÓ™r, külü küllükdÓ™n götürÓ™rlÓ™r. Şah İsmayıl XÓ™taidÓ™n, Miskin Abdaldan, Ağdabanlı Aşıq
Qurbandan ŞÓ™mşirÓ™ qÓ™dÓ™r gÓ™lÓ™n bu köklÓ™r-budaqlar AzÓ™rbaycan mÓ™nÓ™viyyatının dÓ™rin qatlarından xÓ™bÓ™r
verir. Allah KÓ™lbÓ™cÓ™ri ŞÓ™mşirÓ™, ŞÓ™mşiri dÓ™ KÓ™lbÓ™cÓ™rÓ™ xÓ™ncÓ™rÓ™ gümüş kimi yaraşdırmışdı. TÓ™Ó™ssüflÓ™r olsun ki, uzun illÓ™r ötÓ™ri-itÓ™ri vıyıltılara baş vermişik, sÓ™nÓ™tin özÓ™yi, cövhÓ™ri, mahiyyÓ™ti ilÓ™ yox, bÓ™zÓ™yi, parıltısı ilÓ™ mÓ™şğul olmuşuq. NeçÓ™-neçÓ™ görkÓ™mli sÓ™nÓ™tkarımızın yaradıcılığı vÓ™ şÓ™xsiyyÓ™ti elmi vÓ™ bÓ™dii nöqteyi-nÓ™zÓ™rdÓ™n arzu olunan sÓ™viyyÓ™dÓ™ araşdırılmayıb, öyrÓ™nilmÓ™yib. Bu da bizÓ™ çox-çox baha başa gÓ™lib. Tale KÓ™lbÓ™cÓ™rli, ŞÓ™mşirli günlÓ™ri bizÓ™ çox gördü.
ƏvvÓ™lcÓ™ ŞÓ™mşirsiz qaldıq, sonra KÓ™lbÓ™cÓ™rsiz! Dilim qurusun Allah, Allah! KÓ™lbÓ™cÓ™rsiz dÓ™ AzÓ™rbaycan olarmı?
Aşıq ŞÓ™mşirin yanına üzüqara getmÓ™mÓ™k üçün igidlÓ™rin, şÓ™hidlÓ™rin qanı bahasına olsa da, bütün AzÓ™rbaycan torpağı, o cümlÓ™dÓ™n KÓ™lbÓ™cÓ™r Ó™vvÓ™lki günlÓ™rinÓ™ vÓ™ Ó™vvÓ™lkindÓ™n dÓ™ yaxşı vÓ™ziyyÓ™tÓ™ qayıtmalıdır! Bunu bizdÓ™n düşmÓ™n tapdağı altında inlÓ™yÓ™n, Ó™zab çÓ™kÓ™n ƏlÓ™sgÓ™rin, Vaqifin, NatÓ™vanın, Sarı aşığın, ŞÓ™mşirin müqÓ™ddÓ™s
ruhları tÓ™lÓ™b edir.
Ömrünün son illÓ™rindÓ™ tez-tez xÓ™stÓ™lÓ™nÓ™rdi. Bir neçÓ™ dÓ™fÓ™ müalicÓ™si ilÓ™ bağlı Bakıya, MÓ™rdÓ™kana gÓ™ldi. Bu gÓ™lişlÓ™rin hamısında onunla olmağa can atar, ustadı darıxmağa qoymazdım. HÓ™r görüşdÓ™ onu bir şÓ™xsiyyÓ™t kimi yenidÓ™n kÓ™şf edÓ™rdim. Ağrısını büruzÓ™ vermÓ™z, şeirdÓ™n, sÓ™nÓ™tdÓ™n şirin söhbÓ™tlÓ™r açar, kövrÓ™k xatirÓ™lÓ™rÓ™ baş vurar, ƏlÓ™sgÓ™rin, Vurğunun adı dilindÓ™n düşmÓ™zdi. Uşaqlığında ƏlÓ™sgÓ™ri, cavanlığında Vurğunu görÓ™n DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir ƏlÓ™sgÓ™rÓ™ “ƏlÓ™sgÓ™r Ó™mi”x9d, SÓ™mÓ™d Vurğuna “SÓ™mÓ™d”x9d deyÓ™rdi. Xalqın yaddaşında dastanlara çevrilÓ™n söhbÓ™tlÓ™ri kitab kimi yenidÓ™n varaqlayardı. MöcüzÓ™li yaddaşı vardı. Yaşı doxsanı haqlasa da, şeir oxuyanda qÓ™tiyyÓ™n çaşmazdı. GünlÓ™rin birindÓ™ DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirdÓ™n xahiş elÓ™dim ki, SÓ™mÓ™d Vurğunlu günlÓ™rindÓ™n söhbÓ™t elÓ™. Ustad cavabında bildirdi ki, SÓ™mÓ™d Vurğunla bağlı xatirÓ™lÓ™rim hamıya mÓ™lumdu. MÓ™ndÓ™n SÓ™mÓ™d Vurğunsuz günlÓ™rimin xatirÓ™sini soruş. Xeyli fikrÓ™ getdi. Qaşları çatıldı, bir azdan dodağına nurlu bir tÓ™bÓ™ssüm gÓ™ldi. Fikirli-fikirli dedi: SÓ™mÓ™di Allah Ó™limizdÓ™n çox tez aldı. Onun ölümü bir çox el sÓ™nÓ™tkarlarının mÓ™nÓ™vi ölümünÓ™ sÓ™bÓ™b oldu. QÓ™lbinin tellÓ™ri saz üstündÓ™ köklÓ™nmiş şairlÓ™rin, aşıqların çoxunu yetim qoydu SÓ™mÓ™d. SÓ™mÓ™d Vurğundan böyük qayğı vÓ™ mÓ™hÓ™bbÓ™t görÓ™n el adamlarının çoxu sonralar adını şair qoyub. Böyük vÓ™zifÓ™ vÓ™ imkan sahibi olan adamlardan soyuq vÓ™ ögey münasibÓ™t görüb hÓ™yatdan vÓ™ yaradıcılıqdan küsdülÓ™r. Bu da bizÓ™, şÓ™xsÓ™n mÓ™nÓ™ çox ağır tÓ™sir elÓ™di. Yaxşı
ki, SÓ™mÓ™d Vurğunun mÓ™nimlÓ™ bağlı vÓ™siyyÓ™tini Osman SarıvÓ™lli yüksÓ™k lÓ™yaqÓ™tlÓ™ yerinÓ™ yetirdi. MÓ™nim kitabımı çap etdirmÓ™k istÓ™yÓ™n SÓ™mÓ™d Vurğunun arzusunu Osman SarıvÓ™lli öz öhdÓ™sinÓ™ götürdü vÓ™ bu işin öhdÓ™sindÓ™n gÓ™ldi. SÓ™mÓ™d Vurğunsuz günlÓ™rimdÓ™ çox Ó™ziyyÓ™tlÓ™r, biganÓ™liklÓ™r gördüm, danışsam çox gedÓ™r, bu mövzuda başqa şeirlÓ™rimlÓ™ yanaşı, bir tÓ™cnis dÓ™ yazmışam:
Kim küsÓ™r oldusa halal payından,
ƏlinÓ™ nÓ™ Ó™ppÓ™k, nÓ™ kökÓ™ düşdü.
Artıq tamah ayrı düşdü tayından,
Çöpü nÓ™ arığa, nÓ™ kökÓ™ düşdü.
NeylÓ™yirÓ™m, ürÓ™k olsa bir dÓ™mir,
Qoca aşiq lÓ™blÓ™rini birdÓ™mir.
Taleyin kotanı kÓ™skin bir dÓ™mir,
NÓ™ daşa ilişdi, nÓ™ kökÓ™ düşdü.
Qızıl gülü bağçamızdan üz, a çıx,
Aç pÓ™rdÓ™ni, gÓ™l mÓ™clisÓ™ üz açıq.
Yatan baxtım, cavanlığım, üzÓ™ çıx,
Gör ŞÓ™mşir qocaldı, nÓ™ kökÓ™ düşdü.
AzÓ™rbaycan aşıq şeirinin çox nadir qafiyÓ™si üstündÓ™ yazılan bu tÓ™cnis mÓ™ni çox duyğulandırdı. MÓ™n bu mövzuda gedÓ™n söhbÓ™tlÓ™rimizdÓ™n çox kövrÓ™ldim vÓ™ ustada belÓ™ bir şeir yazdım:
SÓ™nsiz KÓ™lbÓ™cÓ™rdÓ™ darıxmazmı saz,
Yatma, bu yastıqdan dur, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir.
EllÓ™r mÓ™clisinÓ™ bÓ™rÓ™kÓ™t kimi,
Yağsın sifÓ™tindÓ™n nur, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir.
Ömrü uzanmasın hÓ™srÓ™tin, qÓ™min,
Vaxtıdı dağlarda söhbÓ™tin, dÓ™min.
GözlÓ™ri yol çÓ™kir Güllü nÓ™nÓ™min,
Yolun damarını qır, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir.
Gümüşü tellÓ™rÓ™ çÓ™kilsin sığal,
Ruhuma naxışdı hÓ™r vurulan xal.
Ömrün doxsanında “QÓ™hrÓ™manı”x9d çal,
DesinlÓ™r eşqinÓ™ kür, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir.
GÓ™l qoyma cavabsız sual-sorğunu,
EtmÓ™ ZÓ™limxanı illÓ™r yorğunu.
Ceyran bulağından soruş Vurğunu,
MÓ™clisi tÓ™zÓ™dÓ™n qur, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşir.
Şeir rÓ™hmÓ™tliyin çox xoşuna gÓ™ldi. NövbÓ™ti görüşlÓ™rimizin birindÓ™ hÓ™min şeirÓ™ yazdığı cavabı oxudu:
Dürlü sözün nÓ™lÓ™r saldı yadıma,
Düşdü xÓ™yalıma hara, ZÓ™limxan.
Ata övladına hÓ™srÓ™t qaldımı,
SÓ™nÓ™tkarı axtar, ara, ZÓ™limxan.
Sığallı tellÓ™rÓ™ nÓ™ lazım sığal,
FÓ™hmimdÓ™ fÓ™rasÓ™t, başımda kamal.
Bir “CÓ™ngi”x9d oxuyum, eşit lÓ™zzÓ™t al,
SÓ™s yayılsın o dağlara, ZÓ™limxan.
ƏlimdÓ™n gedibdi hÓ™ya, ismÓ™tim,
HÓ™lÓ™ müşkül haldı sözüm-söhbÓ™tim.
Taleyim yar olsa, olar qismÓ™tim,
Yönüm düşÓ™r o dağlara, ZÓ™limxan.
AşiqÓ™ müqÓ™ddÓ™s yol budu, dostum,
BizÓ™ ilham verÓ™n el budu, dostum.
Qurbanın saldığı yol budu, dostum,
RÓ™hmÓ™t böyük sÓ™nÓ™tkara, ZÓ™limxan.
Fikir ver ŞÓ™mşirin çÓ™kdiyi aha,
Söz ağır gÓ™lmÓ™sin qadir Allaha.
Vurğunu çağırmaq çÓ™tindir daha,
Qövr edir sinÓ™mdÓ™ yara, ZÓ™limxan.
105 il yaşayan Aşıq ƏlÓ™sgÓ™rin, 100 ildÓ™n çox yaşayan Ağdabanlı Aşıq Qurbanın davamçısı, yadigarı, övladı olan Aşıq ŞÓ™mşir 100 ili başa vura bilmÓ™di. Dünyadan vaxtsız gedÓ™n ƏkbÓ™r adlı oğlunun, SÓ™mÓ™d Vurğun kimi
böyük dostunun dÓ™rdi yaşamağa aman vermÓ™di. Ömrünün 87-ci ilindÓ™ ölüm onu yaxaladı. ÖlümündÓ™n bir
neçÓ™ gün Ó™vvÓ™l yazdığı şeirlÓ™rdÓ™ yenÓ™ bizi ”“ dostlarını xatırlamışdı:
Bu müşkül halımda mÓ™nÓ™m deyÓ™nlÓ™r,
Borandadı gÓ™lsin, qardadı gÓ™lsin.
Fani dünya Süleymana qalmayıb,
Əli xÓ™zinÓ™dÓ™, vardadı gÓ™lsin.
MÓ™nim bu dÓ™rdimÓ™ münasib dÓ™rman,
İstÓ™kli dostlardı, sevdiyim insan.
Hüseyn Kürdoğlu, oğlum ZÓ™limxan,
SÓ™yavuş SÓ™rxanlı hardadı, gÓ™lsin.
DÓ™rsim aldım, kama çatdım “Ó™mmÓ™”x9ddÓ™,
Var canımda bir amansız Ó™mmÓ™ dÓ™.
XÓ™bÓ™r verin KÓ™lbÓ™cÓ™rli MÓ™mmÓ™dÓ™,
ŞÓ™mşir dÓ™rdÓ™ düşüb, dardadı, gÓ™lsin!
Ustadın çağırışına dostları vÓ™ bütün AzÓ™rbaycanın şeirsevÓ™r ziyalıları sÓ™s verib özlÓ™rini KÓ™lbÓ™cÓ™rÓ™ yetirdilÓ™r. Ancaq gec idi, biz ustadın son nÓ™fÓ™sinÓ™ yetişÓ™ bilmÓ™mişdik. Başını qaldırıb son dÓ™fÓ™ dünyaya boylanan sÓ™nÓ™t övladı ölüm ayağında belÓ™ “özünü itirmÓ™miş”x9d, “Salamat qalın”x9d rÓ™difli mÓ™şhur qoşmasında ürÓ™k dostlarının, könül adamlarının adını hörmÓ™tlÓ™ yada salmış, eli-obası, yurdu-yuvası, işıqlı dünyası ilÓ™ halal bir nÓ™fÓ™slÓ™ halallaşmışdı.
Ağdaban kÓ™ndinin qÓ™nşÓ™rindÓ™ yan-yana dayanmış
“Yeddi qardaş”x9d dağı var. Yeddisi dÓ™ bir-birindÓ™n öymÓ™li, boylu-buxunlu. Yeddinci dağın zirvÓ™sindÓ™ bir uşaq qÓ™biristanlığı var. DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirin vÓ™siyyÓ™tinÓ™ görÓ™ biz onu hÓ™min uşaq qÓ™biristanlığına, yeddinci dağın zirvÓ™sinÓ™
tapşırdıq. Fikri, xÓ™yalı hÓ™mişÓ™ zirvÓ™lÓ™rdÓ™ dolaşan bir ustadın mÓ™zarı da zirvÓ™lÓ™rÓ™ qismÓ™t oldu. Torpağın şöhrÓ™tinÓ™, elin-obanın sÓ™cdÓ™gahına çevrildi. Allahın işinÓ™ baxın ki, DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirin dÓ™fn günündÓ™ qar dizÓ™ çıxsa da,
günÓ™ş bütün varlığını KÓ™lbÓ™cÓ™rÓ™ hÓ™sr elÓ™mişdi. Yerin nuru, göyün nuru bir-birinÓ™ qarışıb ustadı Haqq evinÓ™ gur
işıqlar içindÓ™ yola salırdı. O gün KÓ™lbÓ™cÓ™rin Ó™n işıqlı günü idi. DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirin poeziyası kimi! O gün KÓ™lbÓ™cÓ™rin Ó™n qaynar günü idi. DÓ™dÓ™ ŞÓ™mşirin mÓ™clislÓ™ri kimi!
KÓ™lbÓ™cÓ™r faciÓ™si ilÓ™ bağlı mÓ™ni Ó™n çox yandıran ustadın Ó™lyazmalarının külÓ™-kömürÓ™ çevrilmÓ™si oldu. Bu gün
ustadla bağlı mÓ™nim yeganÓ™ tÓ™sÓ™llim aşığın mÓ™ndÓ™ olan Ó™lyazmaları, mÓ™ktubları, bir dÓ™ müxtÓ™lif vaxtlarda birlikdÓ™ çÓ™kdirdiyimiz qiymÓ™tli şÓ™killÓ™ridi. Əlyazmaların külÓ™ dönmÓ™si mÓ™ni ona görÓ™ çox yandırır ki, mÓ™n dÓ™qiq
bilirdim orda nÓ™lÓ™r var. ŞÓ™mşir kişinin atası Ağdabanlı Qurbanın “Qurani-KÓ™rim”x9din yazılarına bÓ™nzÓ™yÓ™n, xÓ™ttatlıq nümunÓ™si sÓ™viyyÓ™sindÓ™ Ó™lyazmalarını da görmüşdüm orda. Aşıq ŞÓ™mşir atasının Ó™lyazmalarını özününkülÓ™rdÓ™n
daha artıq bir sevgi vÓ™ oğul mÓ™hÓ™bbÓ™tiylÓ™ göz bÓ™bÓ™yi kimi qoruyub saxlayırdı. XÓ™stÓ™ Qasım demiş: “Ay hayıf,
hayıf”x9d onun qoruduğu xÓ™zinÓ™ni biz qoruya bilmÓ™dik, min Ó™hsÓ™n bizÓ™!"
